Emigracja. Inspiracja. Motywacja.

Czarne chmury czyli o szpakach w Danii

Posłuchaj piosenki wesołego szpaczka
Gdy dzwoni twój budzik, na polu wciąż mgła
Nie musi on zmieniać po nocy kubraczka
Mydlić się i gąbką szorować co dnia

Kapelusz z kokardką nie zdobi mu główki
Bucików nie czyści, bose nóżki ma
Nie chodzi do szkoły, nie pisze klasówki
Przez cały dzień gwiżdże co mu w duszy gra

Gdy pusty ma brzuszek, czymże się naje?
Nie ma on przecież kuchenki i gazu
Spiżarnią dla niego są pola i gaje
Znajdzie robaczka i połknie od razu

Przygoda go woła, więc w drogę wyrusza
Walizki, biletu, pieniędzy nie nosi
Ma tylko skrzydełka i nimi porusza
Fru i poleciał, wysoko się wznosi

Ach jak wysoko on lata, pod chmury
Uważaj nie spadnij nasz szpaczku malutki
Poleciał daleko, do miasta w którym
Są przyjaciele i dla ptaków budki

Wesoły szpaczek

Inspiracją do wiersza o wesołym szpaczku była duńska piosenka dla dzieci: Hør den lille stær. W piosence szpaczek jest ptaszyną beztroską – takim ptasim sowizdrzałem. Lata sobie pogwizdując radośnie i nie martwi się na zapas. Carpe diem. Jednak w rzeczywistości życie szpaka nie wygląda wcale tak sielankowo.

Dlaczego z Danii znikają szpaki?

W ciągu ostatnich czterdziestu lat liczebność szpaków w Danii spadła o 60 procent. To niepokojące. Duńscy biolodzy próbują ustalić przyczyny spadku populacji szpaków. Wśród licznych hipotez na pierwsze miejsce wysuwają zmiany zachodzące w rolnictwie. Zmniejsza się ilość pastwisk i terenów trawiastych. Coraz częściej zastępują je pola uprawne. Dawniej właściciele mniejszych gospodarstw wyprowadzali krowy na pastwiska. Niska trawa, w której łatwo znaleźć dżdżownice, gąsienice, ślimaki oraz owady zlatujące się do bydła stanowiły idealne warunki dla szpaków do przetrwania i wyżywienia potomstwa. Dziś przeważają duże gospodarstwa i hodowle wielkich stad bydła. Takich dużych stad nie wyprowadza się na łąkę. To trawę przywozi się do bydła. Tak jest ekonomiczniej. Znikają tradycyjne pastwiska. Może to nie jedyna przyczyna spadku liczebności szpaków. Zjawisko może być bardziej złożone. Przyroda bywa nieodgadniona. Ptaki z reguły potrafią dostosować się do zmieniających się warunków. Oby i szpakom udało się przetrwać te niesprzyjające im rolnicze praktyki.

Sort sol – podniebny taniec szpaków

Na szczęście są jeszcze miejsca w Danii, gdzie można zobaczyć te nietuzinkowe ptaki. Zwłaszcza późnym latem. Przed zachodem słońca, przed udaniem się na spoczynek zbierają się w wielotysięczne stada i tańczą na niebie swój podniebny taniec. Szpaki krążą po niebie jakby pływały ławicą. Unoszą się nad mokradłami przyjmując fascynujące kształty, aż nagle lądują w łanach trzcin i gęstych zaroślach. Fenomen ten po duńsku nazywa się sort sol i obserwować go można w takich miejscach jak okolice Ribe, Rømø oraz Tønder. Na stronie naturstyrelsen.dk można znaleźć dokładną mapkę oraz kilka ciekawostek na temat szpaków. Oto kilka z nich:

Trzeźwy jak szpak

W skład szpaczego menu wchodzą owoce np. czereśnie, wiśnie, śliwki. Sfermentowane owoce szybko zmieniają się w alkohol. Szpakom na szczęście nie grozi stan upojenia czy zatrucia alkoholowego, gdyż alkohol metabolizują z niezwykłą prędkością – 14 razy szybciej niż ludzie.

Piołun i prymulka

Szpaki do gniazda znoszą wonne kwiaty i zioła. Mogą to być piołun, krwawnik, wrotycz czy pierwiosnek. Mają one swoim zapachem odstraszyć pchły, kleszcze, roztocze. Walka z pasożytami jest dla szpaków koniecznością, gdyż pierzą się tylko raz w roku. Większość ptaków zmienia pióra dwa razy w roku, co ułatwia utrzymanie higieny.

Urodzony gwiazdor

Szpaki są uzdolnionym śpiewakami. Potrafią naśladować rozmaite dźwięki i wkomponować je w swój śpiew. Nie tylko odgłosy innych ptaków, ale także różne zasłyszane melodie np. dzwonek telefonu komórkowego. Oswojone szpaki potrafią nawet imitować ludzką mowę. Ich imponujące możliwości wokalne i piękna szata o metalicznym połysku zwiększa szanse samców na zdobycie partnerki. Im bardziej urozmaicony repertuar i im więcej piórek odbijających światło ultrafioletowe, tym lepszą stanowią partię.

Szpak czy kos?

Szpak (stær po duńsku) wyglądem przypomina trochę kosa (solsort). Jednak uważne oko w mig dostrzeże różnice. Samca kosa zdobi głęboka czerń, podczas gdy samica jest ziemisto-brązowa. Szpak natomiast mieni się całym bogactwem barw: czernią, zielenią, błękitem, fioletem, nawet różem. Zwłaszcza w szacie godowej można dojrzeć wszystkie te kolory. Jesienią i zimą na piórach szpaka łatwo też dostrzec białe cętki zwane perełkami. Szukając pożywienia na ziemi szpaki – w odróżnieniu od podskakujących kosów – chodzą i biegają (a biegać potrafią naprawdę szybko). Kosy wiją gniazda, gdy szpaki zasiedlają dziuple i budki lęgowe. Kosy żyją w parach, a towarzyskie szpaki w stadach. W dzień szpaki chętnie przesiadują całą chmarą na drutach telegraficznych, antenach telewizyjnych i masztach telefonicznych, a przed nocą gromadzą się w wielkie stada, poruszające się zwartą zwrotną chmurą… Ale o tym już było.


Sort Sol (Black Sun) 2009.

WooCommerce

Polecane wpisy

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

*

Video
Facebook